Czy to niedostatki szkolenia?

Zaczęty przez UX, Sierpień 27, 2015, 10:07

Poprzedni wątek - Następny wątek

UX

Regularnie czytam raporty PKBWL i mam wrażenie (może mylne), że coraz częściej zdarzają się wypadki szybowcowe spowodowane rażącymi błedami pilotów. Żeby być dobrze zrozumianym, wypadki zwykle są wynikiem ludzkiego błędu. Jest sporo takich, których trudno było uniknąć, bo na skutek błędu który mógł się przytrafić niemal każdemu, nastapił taki splot niekorzystnych okoliczności, że niemal nie sposób było odwrócić biegu wydarzeń. Mamy też zdarzenia będące wynikiem zwykłego niedbalstwa i lekceważenia przepisów. Ale nie o tych chcę mówić, ale o takich, których nie da się wytłumaczyć inaczej jak zwykłym brakiem podstawowych umiejętności lub/i dramatycznie niskim poziomem radzenia sobie ze stresem.
Jako przykład - w jednym tylko aeroklubie, w tym roku, już trzy szybowce zostały rozbite w wyniku takich podstawowych błedów. Na szczęście bez ofiar.
Pirat rozbity po zupełnie beznadziejnym, zbyt późnym (100m) wyborze ciasnego pola do lądowania. Lot nadlotniskowy, pilot z licencją się zgubił(!). Nb. wybrane pole otoczone po horyzont idealnymi miejscami do lądowania. Lądowanie z bocznym wiatrem i jeszcze skręt na wysokości kilkunastu metrów - nie, nie pod wiatr a z wiatrem!
Puchacz rozbity po przerwaniu ciągu na małej wysokości. Pilot robi zakręt o 180 st.   mając zapewne mniej niż 50m.
Pirat rozbity w podobnych okolicznościach.
Absolutnie nie chcę piętnować tego aeroklubu. Pewnie mogło się zdarzyć w każdym. Pytanie brzmi: czy nie da się w trakcie szkolenia odcedzić ludzi którzy się do tego nie bardzo nadają? Nie znaczy żeby ich od razu wykluczać. Ale potrzymać ich dłużej na dwusterze, robić więcej sprawdzających? Uświadomić im, że muszą pracować i ćwiczyć więcej niż inni.
A może przy obecnym systemie szkolenia, gdzie instruktorzy pracują społecznie, a każdy grosz dla klubu się liczy, po prostu musi tak być?

Dino

Temat złożony jak szwajcarski scyzoryk.
Ciężko o jakąkolwiek listę przebojów, ale czynników jest wiele:

- wymagania do licencji
Za moich czasów było to 75h (nie wspominając o obowiązkowych ćwiczeniach);
potem bodaj 35h, 25h a teraz (nie chce mi się sprawdzać) 15h.
Z jednej strony - super dla instruktorów - szybciej się zdejmuje z nich brzemię odpowiedzialności.
Jeśli ktoś ma przynajmniej szczątkowy instynkt samozachowawczy - będzie chciał z tymi instruktorami
(nawet jako licencjonowany lotnik) polatać i pobrać nauki.
I tu nadchodzi:

- aspekt finansowy
kluby robią podstawówkę dla zarobku. W gwarantowanej cenie jest szkolenie teoretyczne+praktyczne po minimach.
A za każde przekroczenie ponad minima są abstrakcyjne ceny.
I często dochodzi do tego, że "jakoś sobie radzi, to go puścimy".
Potem taki ma licencję w garści i gardzi naukami jakimikolwiek.

- kadra instruktorska:
kiedyś trzeba było mieć skierowanie, opinię od szefa wyszkolenia... teraz trzeba mieć trochę kasy i przejść przez kwalifikację.
Nie znam się, nie przeszedłem, bo nie startowałem - ale podejrzewam, że też na tym etapie dochodzi do dawania dużego kredytu zaufania.
Na pewno większość z nich ma talent pedagogiczny i umiejętność latania. Ale ilu nie?

- wiek szkolonych
młodzież się garnie, ale odpada w przedbiegach z powodów finansowych.
Gros szkolonych to już ustatkowani obywatele. Obciążeni obowiązkami rodzinnymi, pracą... Nie darmo jest powiedzenie
"czym skorupka za młodu nasiąknie".
I zdają się na nic zalecenia PKBWL typu "w przypadku braku postępów w szkoleniu zastanowić się nad przydatnością kandydata w lotnictwie"
lub " należy rozważyć podniesienia minimów w przypadku kandydatów w zaawansowanym wieku".

Nie  mam tu nic przeciw spełnianiu marzeń, nawet w dojrzałym wieku, ale wychodzi kwestia równania do minimów.
Ja i moi koledzy z podstawówki (po bardzo starym programie) mieliśmy zawsze dołożonych kilka lotów ponad minima.
Nie z powodu zachłanności klubu (cena za podstawówkę była stała), czy też naszej pierdołowatości,
tylko po to, żeby wykorzystać okazję na doszlifowanie jakiś elementów.

I te rozmowy na kwadracie i poza nim...
Teraz tego nie obserwuję.
"Ucz się na błędach innych, bo sam wszystkich nie jesteś w stanie popełnić i przeżyć" - takie było motto.
Każdy obserwował lot kolegi z uwagą, chłonął wszystkie uwagi bardziej doświadczonych po to,
żeby samemu uniknąć błędów.
A teraz jak kilka minut po starcie za wyciągarką się rzuca pytanie "a gdzie szybowiec?" to wszyscy z uporem maniaka
wypatrują szybowca nad wyciągarką...

Wiem, że trochę tetryczne zrzędzenie, ale piramida wykształcenia lotniczego się zawaliła jakiś czas temu.
I oto nadchodzą efekty.

pozdr
Dino

Gregor

Przede wszystkim blagam o wyjasnienie: co to jest "kwadrat"? Slasze to bez przerwy na polskich lotniskach, ale nie moge tego "przylepic".

Co do tematu szkolenia to jestem zdania ze u nas bledy praktyczne w samolotach silnikowych i szybowcach tuz po licencji sa raczej bardzo zadkie, natomiast szkolenie na ultralekkich jest coraz tansze i wiadomo co z tego wynika.

Natomiast jesten zdanaia, ze KONIECZNIE trzeba usunyc ~80% "lajna" z teorii. Komu na co wiedziec co to Ca, czy dwusuw ma rozrzad, jak sie nazywaja chmury nadchodzacego frontu, czestotliwosci ADF, VOR, na jaka cholere jest jeszcze w dzisiejszych czasach potrzebne kodowanieMETAR i TAF itd., itp.

Widzialem juz egzaminy gdzie uczniowie miely powyzsze wykute na blache ale nie znali znaczenia "kolorowych lukow" w predkosciomierzu. Sadze ze w Niemczech 95% ludzi ktorzy nie koncza nauki, wysiada z powodu teoriii. NIe z powodu trudnosci, lecz nudy i bezssensu.

To jest wylacznie moje osobiste prywatne, niecenzurowane mniemanie, ktore prawie na
pewno jest bledne. Nie poleca sie nasladowania, jakiekolwiek gwarancje sa wykluczone.

m..m

Cytat: Gregor w Sierpień 28, 2015, 10:25
Przede wszystkim blagam o wyjasnienie: co to jest "kwadrat"? Slasze to bez przerwy na polskich lotniskach, ale nie moge tego "przylepic".


Ostatni dokument w jakim figurowało pojęcie "kwadratu" to Instrukcja Wykonywania Lotów APRL z roku 1981.
A było to miejsce wyznaczone kolorowymi chorągiewkami, koloru czerwonego, w kształcie zbliżonym do kwadratu, w którym siedzieli szybownicy, stała buda startowa, taka jak na obrazku:

http://aeroklub.bialystok.biz/gallery/gallery/szybowce/kwadrat.jpg

urzędował Kierownik Lotów itp... To tam młodzi szybownicy słuchali opowieści starszych kolegów, zawiązywały się dozgonne przyjaźnie, niekiedy kojarzyły związki małżeńskie.
Te czasy już minęły :-(

M..M
Pozdrawiam
Michał Grzelak

UX

Co do "nadmiarowej" teorii. To chyba taka polska (a jak widać, może nie tylko polska) tradycja. Kiedy szkolenie było "darmowe", chodziło myślę z jednej strony o ograniczenie nadmiaru chętnych do latania, a z drugiej o odsianie ludzi którzy z naturalnych przyczyn mają problemy z przyswajaniem bardziej skomplikowanej wiedzy. W jakimś stopniu to miało sens. Może i nadal ma?

Gregor

Cytat: m..m w Sierpień 28, 2015, 11:01
Ostatni dokument w jakim figurowało pojęcie "kwadratu" to Instrukcja Wykonywania Lotów APRL z roku 1981.
A było to miejsce wyznaczone kolorowymi chorągiewkami, koloru czerwonego, w kształcie zbliżonym do kwadratu, w którym siedzieli szybownicy, stała buda startowa, taka jak na obrazku:

http://aeroklub.bialystok.biz/gallery/gallery/szybowce/kwadrat.jpg

urzędował Kierownik Lotów itp... To tam młodzi szybownicy słuchali opowieści starszych kolegów, zawiązywały się dozgonne przyjaźnie, niekiedy kojarzyły związki małżeńskie.
Te czasy już minęły :-(

M..M
Bardzo dziekuje. To odpowiednik naszego "Segelflug Start". (Start Szybowce).

To jest wylacznie moje osobiste prywatne, niecenzurowane mniemanie, ktore prawie na
pewno jest bledne. Nie poleca sie nasladowania, jakiekolwiek gwarancje sa wykluczone.

UX

W Anglii na etapie szkolenia podstawowego, włącznie z nadlotniskowymi lotami samodzielnymi nie wymaga się formalnie ŻADNEGO przygotowania teoretycznego. Wszystko co uczeń powinien znać z teorii instruktorzy przekazują ustnie. Czasem też "odpytują" z tej wiedzy, ale tylko w bardzo podstawowym zakresie. Nie jest to ujęte w żadne formalne ramy. Kluby czasem organizują wykłady, czy raczej "pogadanki" z teorii, ale ma to wyłącznie fakultatywny charakter.
Egzamin teoretyczny obowiązuje dopiero do tzw. brązowej odznaki. Dodatkowym wymaganiem jest odp. nalot (min. 10h lub 50 lotów solo) i sprawdzian praktyczny. Potem można zrobić dopuszczenie do przelotów i to wystarcza do otrzymania licencji bez żadnych dodatkowych formalności (oprócz opłaty :) ).
Ten egzamin z teorii jest zbudowany wg. zaleceń EASA ale jest dużo prostszy od polskiego egzaminu do licencji. Na dodatek można go powtarzać dwa razy. Na dodatek powtarza się tylko niezaliczone przedmioty. Na dodatek odbywa się to wewnętrznie w klubie. A i tak, jest sporo ludzi dla których stanowi to poważny problem!
Za to do sprawdzianu praktycznego podchodzi się dość poważnie. Przeprowadza go szef wyszkolenia lub instruktor z pełną kategorią uprawnień. Jest to co najmniej 5 lotów, z czego co najmniej 2 na sytuacje awaryjne (przerwanie ciągu). Pierwsza konieczność przejęcia sterów przez instruktora równa się niezaliczeniu.
Śmiem twierdzić, że ten system skuteczniej utrudnia uzyskane licencji ludzim do tego nieprzygotowanym. W angielskim podejściu dominuje nacisk na bezpieczeństwo. Możesz robić niestaranne zakręty, nie trzymać kursu, latać z lekkim zwisem czy podchodzić z przelotem. Ale zapominanie procedur przed startem i lądowaniem, późna lub zła reakcja na przerwanie ciągu, niedostateczne rozglądanie się w powietrzu itp. nie są tolerowane. Sytuacje w których ludzie lecą samodzielnie dopiero po stu kilkudziesięciu (!) lotach szkolnych nie są takie rzadkie. A jak to boli finansowo...

Dino

Cytat: UX w Sierpień 28, 2015, 11:40
Sytuacje w których ludzie lecą samodzielnie dopiero po stu kilkudziesięciu (!) lotach szkolnych nie są takie rzadkie. A jak to boli finansowo...

I tu jest pies pogrzebany.
Jest to jedna z rzeczy, która podoba mi się w niemieckiej organizacji szkolenia szybowcowego (przynajmniej w moim klubie).
Za "podstawówkę" nie płaci się extra.
Jesteś członkiem, płacisz składki, płacisz ryczałt za latanie i latasz do woli.
I nikt nie patrzy, czy dane ćwiczenie opanowało się w dwóch czy dwudziestu dwóch lotach.
Przynajmniej nie z perspektywy portfela, bo ocena celowości dalszego szkolenia po pewnym etapie następuje.

Co do szkolenia teoretycznego.
Nie do końca zgodzę się, że należałoby 90% (czy tam ileś) wyrzucić.
Jak mawiał jeden z moich instruktorów: "Teoria na ziemi na 5 to w powietrzu na 3".
I coś w tym jest.
Problem jest w przekazywaniu tej wiedzy.
Miałem kilka epizodów jako "wykładowca" na teoretycznych kursach.
Mimo wszystko nie byłem tak do końca zadowolony z tego co zrobiłem, niestety nie miałem feedbacku od kursantów,
więc nie wiem, czy się jednak udało, czy nie. Ale to taka próba bycia perfekcyjnym.

1. Bardzo często się zdarza, że wykładowcy nie mają wiedzy, którą mają przekazać.
Zdarzyło mi się, że koleś, który miał nas czegoś nauczyć po prostu przedyktował nam swoje notatki ze swojego kursu i koniec.
Na żadne z bardziej dociekliwych pytań nie umiał odpowiedzieć.
I kontrprzykład - kumpel w ramach praktyki instruktorskiej miał przygotować szkolenie z meteorologii.
Było to w czasach preinternetowych, więc na 2 tygodnie zginął w bibliotece.
Później przyznał, że gdyby nie to zadanie, to dalej nie miałby pojęcia czym się różni front chłodny od ciepłego.
2. Brak powiązania teorii z praktyką.
Na bazie własnych doświadczeń, gdy prowadziłem jakiś wykład, próbowałem zobrazować teorię jakimś zastosowaniem praktycznym.
Niestety - ciężko się to robi, gdy słuchacze o lataniu mają (jeszcze) pojęcie tylko teoretyczne.
3. Program szkolenia i minima.
Nawiązując do punktu 2 - często ciężko wyjaśnić teorię bez praktyki, żeby było to zrozumiałe. Moim zdaniem, należałoby szkolenie teoretyczne
podzielić na 2 części. Pierwsza - niezbędne minimum, druga - poszerzenie wiedzy teoretycznej na zasadzie wytłumaczenia zjawisk,
które młodego lotnika spotkały w trakcie pierwszych lotów.
4. Zakres materiału.
Choć hołduję zasadzie, że wiedzy nigdy nie za wiele, to zgadzam się, że wiele tematów zwykłemu trzymaczowi drążka nie jest potrzebna.

Coś jeszcze chciałem dopisać, ale mi umknęło po drodze.

Tak nieco podsumowując.
W obecnych czasach programy i podejście do szkolenia słabo przystają do rzeczywistości.
Nikt nie ma czasu na przyswajanie wiedzy, która kiedyś, w przyszłości, być może mu się przyda.
Ma być tu i teraz, już natychmiast.
Czas to pieniądz. Każdy lot to pieniądz.
A każdemu zależy, żeby szybciej, taniej...

Staram się temu nie dziwić, ale tak to widzę.
Zamiast utyskiwać nad obecnym stanem rzeczy i powtarzać "a za moich czasów..." (tak wiem - ja to robię nieustannie)
trzeba by pomyśleć nad jakąś ewolucją. I to nie do stanu na teraz, ale na jakieś 10-20 lat do przodu.

pozdr
Dino

Gregor

#8
Cytat: Dino w Sierpień 28, 2015, 19:31
Co do szkolenia teoretycznego.
Nie do końca zgodzę się, że należałoby 90% (czy tam ileś) wyrzucić.

Rzadko sie z Toba nie zgadzam ale tu niestety tak jest.

Jakie sa fakty? NIKT, po prostu NIKT w Niemczech nie bylby w stanie zdac egzaminu teoretycznego z pilotow ktorych znam. Trzeba zaakceptowac fakty i pogodzic sie z przecietnym pilotem, ktorego terroryzuje sie teoria, z ktorej pozniej i tak zapomina 90%.

Praktycznie cala meteorologia to bzdura dla przecietnego pilota, wystarczy zaobserwowac zazarte klotnie meteorologow na zawodach aby wiedziec ze to bardzie Voodooo niz wiedza. Prawo lotnicze to samo dzeisiec adwokatow, dwanascie opinii. Z tych dwu przedmiotow wykreslibym 98%.

Trzeba wytlumaczyc ludziom, co im grozi z powodu pogody, ale czy to "G" nazywa sie Cumulonimbus czy Cirrostratus nie interesuje NIKOGO.

Czy w dwusuwie jest rozrzad? Na kiego ch komu to potrzebne????? Czy w trakcie lotu gdy moj dwusow sie zacznie krztusic, wyjme z kieszeni zapasowy rozrzad??? Diagram Lilienthala? Rownanie bernoulliego, o to sie kloca nawet niektorzy aerodynamicy. Ludziom trzeba wytlumaczyc i to powinni wiedziec nawet z dwoma promilami po pasterce, ze jak beda leciec zbyt wolno to kropna z nieba. Niestey najwyrazniej wielu pilotow tego nie wie, np. Ci z Airbusa nad Atlantykiem i np. ci z ATR w HongKongu.

Chcialbym napomknac ze uczylem core teorii i radia i zajelo to nam netto niewiele godzin, moze 10? Reszte bzdur ktore trzeba wykuc (np. Czestotliwosci) uczyla sie przy komputerze. Moim zdaniem najwazniejsze ludziom wytlumaczyc tak, aby ZROZUMIELI o co chodzi, tego nigdy nie zapomna. Ci ktorych ja uczylem teorii twierdze beda i za dziesiec lat wiedziec ja przylozyc cyrkiel w nawigacji.Po zdaniu teorii sama praktyka to bylo okolo 15 popoludni i po 6 miesiacych miala papierek w rece. Tzn. niecalkiem, bo dostala dopiero na 16 urodziny ale urzad byl na tyle mily, ze przyslal mi papierek kilka dni wczesniej aby jej wreczyc na urodziny.

P.S. Ja mialem chyba 32 starty przed pierwszym lotem samodzielnym i to u nas jest raczej malo, ale czytam, ze sadzicie ze kilkadziesiat startow to duzo? Czy jestsmy az takimi patalachami?


To jest wylacznie moje osobiste prywatne, niecenzurowane mniemanie, ktore prawie na
pewno jest bledne. Nie poleca sie nasladowania, jakiekolwiek gwarancje sa wykluczone.

m..m

Cytat: Gregor w Sierpień 31, 2015, 08:17
(..) Moim zdaniem najwazniejsze ludziom wytlumaczyc tak, aby ZROZUMIELI o co chodzi, tego nigdy nie zapomna. (..)


O to własnie chodzi ROZUMIEĆ a nie WIEDZIEĆ!
Kiedyś zdawała u mnie egzamin z eksploatacji szybowca jedna dziewczyna. Pięknie wyrecytowała wykutą na blachę instrukcję montażu, w której padło mniej więcej takie zdanie: "sworzeń końcówki poychacza wsunąć w ułożyskowane gniazdo konsoli napędu steru i zabezpieczyć skuwką".
Podeszliśmy do szybowca i kazałem sobie pokazać wzmiankowany poychacz, sworzeń i napęd. Wytrzeszczyła na mnie błękitne oczęta i powiedziała, że się na nią uwziąłem, bo jest kobietą. Potem pobiegła do szefa technicznego ze skargą, że ona się tak ładnie wszystkiego nauczyła, a ja jej nie chcę egzaminu wpisać.

Pozdrawiam
M..M
Pozdrawiam
Michał Grzelak

Gregor

Cytat: m..m w Sierpień 31, 2015, 09:23
Cytat: Gregor w Sierpień 31, 2015, 08:17
(..) Moim zdaniem najwazniejsze ludziom wytlumaczyc tak, aby ZROZUMIELI o co chodzi, tego nigdy nie zapomna. (..)


O to własnie chodzi ROZUMIEĆ a nie WIEDZIEĆ!
Kiedyś zdawała u mnie egzamin z eksploatacji szybowca jedna dziewczyna. Pięknie wyrecytowała wykutą na blachę instrukcję montażu, w której padło mniej więcej takie zdanie: "sworzeń końcówki poychacza wsunąć w ułożyskowane gniazdo konsoli napędu steru i zabezpieczyć skuwką".
Podeszliśmy do szybowca i kazałem sobie pokazać wzmiankowany poychacz, sworzeń i napęd. Wytrzeszczyła na mnie błękitne oczęta i powiedziała, że się na nią uwziąłem, bo jest kobietą. Potem pobiegła do szefa technicznego ze skargą, że ona się tak ładnie wszystkiego nauczyła, a ja jej nie chcę egzaminu wpisać.

Pozdrawiam
M..M
To to co moje "kolorowe kreski" w predkosciomierzu. :-)

Przyznam sie ze wiekszosc polskich slow ktore wymieniles bylo mi nieznane, ale sadze ze potrafilbym pokazac to w szybowcu. :-)

To jest wylacznie moje osobiste prywatne, niecenzurowane mniemanie, ktore prawie na
pewno jest bledne. Nie poleca sie nasladowania, jakiekolwiek gwarancje sa wykluczone.

Dino

Cytat: m..m w Sierpień 31, 2015, 09:23
Podeszliśmy do szybowca i kazałem sobie pokazać wzmiankowany popychacz, sworzeń i napęd. Wytrzeszczyła na mnie błękitne oczęta i powiedziała, że się na nią uwziąłem, bo jest kobietą.
No wiesz! Jak mogles?
Takie rzeczy mialo Ci dziewcze pokazac?
Pewnie jak bys egzaminowal z budowy silnika to bys dociekal do czego sluzy swieca, co?
No cham, prostak i szowinista!
;)

pozdr
DIno

Dino

Cytat: Gregor w Sierpień 31, 2015, 08:17
Cytat: Dino w Sierpień 28, 2015, 19:31
Co do szkolenia teoretycznego.
Nie do końca zgodzę się, że należałoby 90% (czy tam ileś) wyrzucić.
Rzadko sie z Toba nie zgadzam ale tu niestety tak jest.
Nie mam monopolu na racje. Z pewnoscia znajomosc tego, ktory Annex o czym mowi
nie podnosi bezpieczenstwa latania w zaden sposob jak i to, czy przed frontem cisnienie spada
czy rosnie.
Latanie to generalnie fizyka i jesli rozumie sie podstawowe prawa, to wiele rzeczy mozna sie
nauczyc z latwoscia. Wtedy nie tylko piloci z Airbusa czy ATRa wspomniani przez Ciebie
mieliby szanse ale tez kilku szybownikow byloby mniej zdziwionych, ze im pola nie starczylo,
bo pojecie "poduszki powietrznej" mieli wykute na blache ale zupelnie nie rozumieli definicji,
jak to moze pomoc lub przeszkodzic w praktyce.
Cytat: Gregor w Sierpień 31, 2015, 08:17
P.S. Ja mialem chyba 32 starty przed pierwszym lotem samodzielnym i to u nas jest raczej malo, ale czytam, ze sadzicie ze kilkadziesiat startow to duzo? Czy jestsmy az takimi patalachami?
Szkolenie praktyczne w Niemczech i w Polsce znacznie sie roznia, wiec nie ma sensu porownywac stopnia
wyszkolenia tylko za pomoca ilosci lotow do pierwszego samodzielnego lotu.

pozdr
Dino

Gregor

Cytat: Dino w Sierpień 31, 2015, 10:07
Szkolenie praktyczne w Niemczech i w Polsce znacznie sie roznia, wiec nie ma sensu porownywac stopnia
wyszkolenia tylko za pomoca ilosci lotow do pierwszego samodzielnego lotu.

pozdr
Dino
Czy mozna mimo to poznac roznice i np. ilosc lotow przed startem samodzielnym?

To jest wylacznie moje osobiste prywatne, niecenzurowane mniemanie, ktore prawie na
pewno jest bledne. Nie poleca sie nasladowania, jakiekolwiek gwarancje sa wykluczone.

UX

Cytat: Gregor w Sierpień 31, 2015, 08:17
P.S. Ja mialem chyba 32 starty przed pierwszym lotem samodzielnym i to u nas jest raczej malo, ale czytam, ze sadzicie ze kilkadziesiat startow to duzo? Czy jestsmy az takimi patalachami?
Nikt nie napisał że kilkadziesiąt startów przed solo to dużo. Przynajmniej ja nie widzę czegoś takiego w tym wątku. Natomiast napisałem, że niektórym potrzeba STO KILKADZIESIĄT startów (o kilkadziesiąt więcej niż sto :) ) i to jest raczej dużo.

W moim klubie często nowi kandydaci pytają ile będą musieli zrobić lotów z instruktorem zanim polecą solo. Oczywiście nikt im nie jest w stanie dokładnie odpowiedzieć, ale jeden z instruktorów zwykł mówić: "średnio 50 startów plus połowa wieku ucznia w latach". Co ciekawe, to się często sprawdza. Ale mój klub jest wyłącznie weekendowy. Nawet przychodząc regularnie w każdy weekend uczeń nie wykona więcej lotów jak 4-8 w tygodniu. Wystarczy parę nielotnych weekendów czy konieczność opuszczenia dnia i powstaje luka którą trzeba odrobić. Więc przy tym typie szkolenia, trzeba wykonać odpowiednio więcej startów. Ale mimo wszystko, znacznie ponad 100 lotów do solo nie świadczy dobrze o uczniu.
Kiedy wiele lat temu szkoliłem się jako 17-to latek na stacjonarnej "podstawówce", samodzielny po 30-35 lotach to był sukces. Średnio wychodziło 40 (ja poleciałem solo w 41 locie). 50 i więcej lotów było powodem do kpin. Ale lataliśmy codziennie od rana do popołudnia i szkolenie było za holem (loty po 10-15 min).
Kiedy w zeszłym roku "usamodzielniłem się" po wielu latach po raz drugi, zajęło mi to 78 lotów i 13 miesięcy. Słaba intensywność szkolenia i wiek robią swoje... Mówi się że latania, jak jazdy na rowerze, niegdy się nie zapomina. To częściowa prawda. Nie miałem problemu z opanowaniem szybowca w powietrzu juz w pierwszym locie. Nawet sam wylądowałem (z przelotem). Schody zaczęły się później. Ocena wysokości, budowanie kręgu przy różnych prędkościach wiatru, panowanie nad lotem w turbulencji, obserwacja przestrzeni - to wracało bardzo powoli.